TEZLER

Tezler / Gecekondu Dönüşüm Projelerine Karşı Mahalle Örgütlenmeleri: Istanbul Başıbüyük ve Ankara Dikmen Vadi Örnekleri (Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü)

Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nde Yüksek Lisans
derecesi için Mehmet Baki Deniz tarafından Haziran 2010’da teslim edilen
tezin özeti

Başlık: Gecekdu dönüşüm Projelerine Karşı Mahalle Örgütlenmeleri: Istanbul
Başıbüyük ve Ankara Dikmen Vadi Örnekleri


Bu tez 2000 sonrası Türkiye’sinde, yaşam alanları üzerinden giden bir örgütlenmeyle
sınıfsal kimlik kurulumu arasındaki ilişkiyi iki gecekondu mahallesinde yaşanan
gecekondu dönüşüm projelerine karşı mücadele üzerinden incelemektedir. Her iki
mahalle de uzun vadeli kredi ödemeleriyle kendilerini yüksek katlı apartmanlara
yerleştiren ve kendilerinin terk etmesiyle boşalan arazilere orta ve üst orta sınıf
tüketim alanları oluşturan gecekondu dönüşüm projelerine karşı örgütlendiler.
Araştırma ilk etapta Dikmen Vadi ve Başıbüyük gecekondu yenileme projelerine
karşı gelişen bu hareketlerin genel anlamda işçi sınıfının toplumsal konumunu
dönüştürmeye yönelik hareketler olup olamayacağını sormaktadır. Ikinci etapta bu
yereldeki mahalle direnişlerinin hareketin içindeki insanların sınıfsal öznelliklerini
değiştirip değiştiremediklerini incelemektedir. Bu soruların cevapları karşılaştırmalı
bir şekilde iki mahalle üzerinden giden alan araştırmasıyla birlikte kentsel toplumsal
hareketler literatürünün çevresinde dönen tartışmalar üzerinden verilmiştir.
Araştırma gecekondulaşma tarihinin Ankara ve İstanbul’daki farklılıkları ve iki
hareketin örgütlenme farklılıkları sebebiyle Dikmen Vadi’deki hareketin, kolektif
sınıf kimliği oluşumunu diğer sınıf hareketleriyle bağ kurarak sağladığı sonucuna
varmaktadır. Bununla birlikte Başıbüyük hareketinin işçi sınıfının toplumsal
konumunu değiştirecek sınıf hareketleriyle bağ kurmak yerine yerelde sıkışarak ve
mahalledeki insanların bireysel mülk edinme motivasyonlarıyla meşgul olduğunu da
savunmaktadır. Bu yönüyle de çalışma gecekondu dönüşüm projelerine karşı verilen
mücadelenin yereldeki yapısal ve örgütsel farklılıklara bağlı olarak ne şekilde
farklılık göstereceğine ışık tutmaktadır.

2010