TEZLER

Tezler / Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Politika: Pozitif Ayrımcılık mı, yoksa Kadınlar için İkinci Sınıf Vatandaşlık mı? (Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü)

Atatürk Ilkeleri ve Inkilap Tarihi Enstitüsü’nde Yüksek Lisans derecesi için
Azer Kiliç tarafindan Eylül 2006’da teslim edilen tezin kisa özeti

Baslik: Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Politika:
Pozitif Ayrimcilik mi, yoksa Kadinlar için Ikinci Sinif Vatandaslik mi?

Bu tez, Türkiye’de sosyal güvenlik ve çalisma hayatina iliskin düzenlemelerin toplumsal cinsiyet temelindeki uygulamalarini incelemektedir. Mevzuatta görülen normatif degisikliklere ve siyasi seçkinlerin yasama sürecindeki ilgili söylemlerine odaklanarak söz konusu cinsiyetlendirilmis politikalarin modern Türkiye tarihi boyunca gelisiminin izi sürülmektedir. Tez, bu politika ve söylemlerin isaret ettigi toplumsal cinsiyet rolleri, aile yapisi, ebeveyn sorumlulugu, cinsiyete dayali is bölümü vb. üzerine kavramlara ve varsayimlara bakarak söz konusu politikalarin temelindeki toplumsal cinsiyet norm ve iliskilerini incelemeyi amaçlamaktadir. Bu tahlil tezin temel sorusu etrafinda sekillenmektedir: kadinlara saglanan söz konusu özel haklar ve “korumalar” belirli ihtiyaçlari karsilamaya ve dezavantajlari telafi etmeye yönelik ve dolayisiyla kadinlarin topluma esit katilimini kolaylastiracak bir pozitif ayrimcilik örnegi midir; yoksa, ihtiyaçlari cinsiyetlendirerek tanimlayan ve toplumsal cinsiyet adaletsizliklerini yaratan temeldeki toplumsal cinsiyet norm ve iliskilerini güçlendirmekte ve kadinlar için ikinci sinif bir vatandasliga mi yol açmaktadir? Sonuç itibariyle, söylemlerin çesitliligine ve politika alaninin genisligine ragmen, bunlarin temelindeki hakim varsayim ve ilkelerin kadinlari özel korumaya ve ihsana ihtiyaç duyan, nispeten zayif ve savunmasiz bir grup olarak temsil ettigi ve onlari “muhtaç” olarak damgaladigi görülmektedir. Düzenlemeler kadinlari geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine hapsedip, aileye bagimliligi ve gerek ev içinde gerekse emek piyasasinda cinsiyete dayali is bölümünü güçlendirmeye yöneliktir. Öte yandan, son dönemde mevcut toplumsal cinsiyet iliskilerinin dönüstürülmesi açisindan umut verici olarak degerlendirilebilecek bir takim normatif degisiklikler de gözlemlenmektedir.

2006